Yüzdeleri anlamak: payı hesaplayın, değişimi karşılaştırın
Yüzdeler, bir bütünün parçasını anlamayı ve okulda, işte ya da alışverişte sayıları karşılaştırmayı kolaylaştırır. Önce oranın hangi değere uygulandığını belirleyin; sonra hesaplanan miktarla oranın kendisindeki değişimi ayırın.
3 soru, 3 farklı cevap türü
Yüzde, her 100 birimdeki payı belirtir. «280’in %15’i kaçtır?» sorusunun cevabı bir tutardır: 42. «Fiyat 280’den 322’ye çıktı; artış oranı nedir?» sorusunun cevabı ise %15’tir. İlk cevabı %42 diye yazmak yanlıştır.
Bir oran %20’den %25’e çıktığında 5 yüzde puan artar; önceki değerine göre artışı ise %25’tir. Bu 2 karşılaştırmayı birbirinin yerine kullanmayın.
Kaynaklar: Math Is Fun — Introduction to Percents
Ardışık indirimler neden toplanmaz?
İkinci indirim genellikle indirimli fiyat üzerinden hesaplanır. Hangi tutara uygulandığı açık değilse kampanya koşullarını kontrol edin. 2 indirim kodu, oranların doğrudan toplanabileceği anlamına gelmez.
Etiketi değil, tasarrufu kontrol edin
İlk ve son fiyatı yan yana yazıp farkını alın. Farklı büyüklükteki paketleri karşılaştırırken indirim oranına değil, indirim sonrası kilogram veya litre fiyatına bakın.
- %50 düşüşün ardından %50 artış, başlangıç değerini geri getirmez: 100 önce 50, sonra 75 olur.
- Başlangıç değeri 0 ise alışılmış yüzde değişim hesabı tanımsızdır. Bunun yerine sayısal farkı belirtin.
- Son tutarı para birimine uygun biçimde yuvarlayın; ara işlemlerde tekrar tekrar yuvarlama yapmayın.
Örnek: aynı çanta için 2 kampanya
Liste fiyatı 360 olsun. %25 indirim 90 tasarruf sağlar, son fiyat 270 olur. Önce %20, sonra %10 indirimde ise 360 × 0,8 × 0,9 = 259,2 elde edilir.
İkinci kampanya 10,8 daha avantajlıdır. Gerçek indirim oranı %30 değil, %28’dir. Bu karşılaştırmada ürünün aynı olduğu, ücret ve koşulların değişmediği varsayılmıştır.