Vergi dahil ve hariç tutarlar farklı hesaplanır
Hesaptan önce tutarın vergi öncesi mi, vergiyi içeriyor mu olduğunu sorun. Aynı yüzdeyi ikisine doğrudan uygulamak aynı vergi payını vermez; hesap tabanı değişmiştir.
Vergi hariç tutardan başlamak
Tek oranlı basit modelde oranı ondalık r olarak yazın. Vergi = taban ×r; toplam = taban ×(1 +r). Bu yüzde hesabıdır, geçerli oran seçimi değildir.
Oranı ve uygulanma durumunu ilgili fatura veya yetkili kaynaktan öğrenin. Örnekler güncel ülke oranı açıklamaz, ürün veya kişinin vergiye tabi olup olmadığını belirlemez.
Kaynaklar: OpenStax — Sales-tax arithmetic
Vergi dahil fiyattan başlamak
Tabanı bulmak için toplamı (1 +r) değerine bölün. Vergi toplam eksi taban, eşdeğer olarak toplam ×r ÷(1 +r) olur.
Aynı yüzdeyi toplamdan doğrudan çıkarmak eklemeyi tersine çevirmez; oranı özgün tabandan daha büyük tutara uygular.
Basit modelin sınırları
Hesaplayıcı girilen oranı ve tek para birimini kullanır. Muafiyet, geri alınabilir vergi, çoklu oran veya ücret/indirim sırası belirlemez.
Fatura satırlarında yuvarlama toplamı etkileyebilir. Özgün değerleri tutun ve yöntemi incelemeden küçük farkı hukuki hata kanıtı saymayın.
Varsayımsal %8 oranıyla örnek
Taban 250, öğretici oran %8 olsun; bir ülkenin oranı olarak ileri sürülmez. Eklenen 250 ×0,08 =20, toplam 270’tir.
Verilen 270 vergi dahilse 270 ÷1,08 =250 tabanı geri verir; vergi 20’dir. 270’in %8’i 21,6 olur ve bu örnekteki özgün vergi değildir.